|
Interview Colin Campbell (25/05/2005) |
|
Prof.
Colin Campbell, biochemicus, doceert aan de Cornell University
©TROS |
|
|
|
Wij zijn opgegroeid met het idee dat we
melk moeten drinken om gezond te blijven, wat denkt u hiervan?
Wij moeten onze gedachten hierover
ietwat bijstellen. Ik ben natuurlijk ook opgegroeid met dit idee, vooral
omdat ik van een melkveehouderij kom waar de koeien gemolken werden. Wij
hebben altijd gedacht dat zuivel, zuivelproducten of koeienmelk, de
beste natuurlijke voeding gaf. Lange tijd zijn wij zo voorgelicht. En op
dit moment, nu dat ik al zo lang een wetenschapper ben, vinden we uit
dat er hierbij toch vele vraagtekens gezet kunnen worden.
Ik geloof nu niet meer dat het zo goed is als wat wij ooit dachten. Ik
ben in ieder geval opgehouden melk te drinken
Op welk moment bent u van opinie veranderd?
Mij opinie is door de jaren heen geleidelijk
bijgesteld. Ik heb in de Filippijnen gewerkt aan een wereldwijd
programma dat tot doel had om ondervoede kinderen te voeden en ons werk
bestond eruit ervoor te zorgen dat deze ondervoede kinderen meer
proteïne binnen zouden krijgen, net zoals bij ons in het westen. Terwijl
ik daar was, kwam ik tot de ontdekking dat een kleine groep van kinderen
genoeg proteïne binnen kreeg en dat zij net zoals wij aten, maar dat
waren nu juist degenen die de meeste kans liepen op het krijgen van een
specifieke vorm van kanker. Dit werd de start van mijn lange research
carrière waarin ik heb geprobeerd te begrijpen wat de relatie is tussen
het consumeren van dierlijke proteïne diëten (zoals wat men binnen
krijgt via melk) en het ontstaan van kanker. Gedurende vele jaren van
onderzoek bleek dat, vooral omdat wij specifiek in China een zeer
uitgebreid onderzoek hebben gedaan en ook uit ons laboratoriumwerk, er
van diverse kanten veel bewijsmateriaal is dat het idee ondersteunt dat
zuivelproducten niet zo goed zijn als we ooit dachten
Hoe komt het dat de meeste mensen niet weten dat
melk niet goed is?
In Amerika zijn we in ieder geval sinds kleins af
aan opgegroeid met het idee dat je van koeienmelk sterke botten en
tanden krijgt. Dat hebben we eindeloos kunnen horen en de meeste
informatie hierover werd via het schoolsysteem gecommuniceerd én let
wel, veel van deze voedingsinformatie, misschien zelfs 80 of 90 procent
kwam van de Zuivelindustrie zelf. Natuurlijk hebben zij zorgvuldig
uitgelegd dat zuivelproducten ons belangrijkste voedsel was en dus zijn
wij zo opgegroeid. Dat duurt al nu 3 tot 4 generaties en daarom is
iedereen geneigd te denken dat melkproducten zo vreselijk gezond zijn.
Denkt u dat wij verkeerd zijn voorgelicht?
Ja, misschien in het begin. Ik wil er niet te hard
over zijn want ik geloof dat veel mensen die hier in de beginfase bij
betrokken waren inderdaad het verhaal zeker geloofden en dachten dat het
goed voedsel was. Ik groeide zelf op een melkveehouderij op en voor mijn
artsenscriptie onderzocht ik hoe we efficiënter koeien konden fokken
zodat we meer melk konden drinken en meer dieren konden eten. Ik
geloofde er zeker in en iedereen om me heen, geloofde dit. Dit is dan
ook de reden dat ik niet te kritisch wil zijn op degenen die betrokken
waren bij het communiceren van de toenmalige gedachte. Maar in de
laatste 30 tot 40 jaar is er veel informatie naar voren gekomen waardoor
er ernstige vraagtekens gezet kunnen worden. Veel van deze informatie
wordt niet gecommuniceerd en dat is een probleem.
Is men huiverig om dit geluid te laten
horen?
Jazeker men is er huiverig voor om dit naar buiten
te brengen en wanneer dit soort informatie in een wetenschappelijk blad
verschijnt, wordt het meestal niet doorgegeven aan landelijke bladen of
voedingswijzers. Het wordt gewoonweg niet gecommuniceerd omdat de
melkindustrie zo machtig is geworden. Het expliciet uitspreken van deze
vragen kan zelfs gevaarlijk zijn voor iemands carrière, kan de
mogelijkheid tot het doen van onderzoek of het publiceren van
onderzoeksresultaten beperken en iemands reputatie kan besmet worden.
7 op de 10 mensen in de wereld zijn lactose
intolerant nietwaar?
Nou dat sterkt mij in mijn mening dat het niet de
bedoeling is dat we in de meeste situaties melk drinken. Mensen die niet
gewend zijn om koeienmelk te consumeren neigen naar lactose
intolerantie. Het is echter niet zo dat lactose intolerantie een fatale
ziekte is, zeker niet, maar het is een oncomfortabel symptoom. Het is
een indicatie dat er iets niet helemaal goed is maar mensen die
bijvoorbeeld gewend zijn om veel melk te consumeren raken er meer aan
gewend. Het lichaam kan dan de lactose afbreken, ons lichaam kan zich
meestal aanpassen. Maar als we dan een tijdje geen zuivelproducten meer
hebben gebruikt, wordt ons lichaam weer opnieuw intolerant. In de VS
zijn vooral kleurlingen, mensen van Zuid-Amerikaanse en Afrikaanse
komaf, lactose intolerant. Zij zijn niet zo gewend melk te drinken als
blanken. In principe zegt dit ons dat er iets mis is met melk. Het is
een symptoom, een waarschuwing.
|
|
Maar er is toch ook heel veel ander
voedsel dat we eten dat niet natuurlijk is…?
Wat ik hierop moet antwoorden is dat we allemaal
gevangenen zijn van onze eigen smaak. Uit wetenschappelijke informatie
blijkt dit ook. Dit betekent dat we het voedsel lekker vinden dat we
gewend zijn te eten. Aan dit voedsel geven we dan ook de voorkeur. Dus,
als we van dieet veranderen vinden we dat in het begin niet echt lekker.
Maar we weten wel, dat wanneer we bijvoorbeeld overstappen op een minder
vet dieet met veel minder zout we na 3 of 4 maanden aan deze nieuwe
smaak gewend zijn. Het is zelfs zo, dat we achteraf niet meer begrijpen
waarom we vroeger dat andere eten lekker vonden. Dat een erg interessant
feit dat veel mensen niet kennen. Veel mensen zijn bijvoorbeeld gewend
melk (hoog vet gehalte, vooral proteïne) te drinken. Ik vond het zelf
lange tijd lekker. Als men een tijdje, misschien een aantal maanden,
geen melk drinkt en vervolgens weer melk probeert te drinken, vindt men
het niet lekker. Ik kan nu absoluut geen glas melk meer drinken terwijl
ik veel melk dronk toen ik jong was. Ik haat nu de smaak van melk
waaruit blijkt dat wij ons aan een nieuwe smaak kunnen aanpassen. Helaas
zitten we in Europa en de Verenigde Staten op het verkeerde spoor. Wij
zijn gewend aan het nuttigen van voedsel dat veel proteïnen en vet bevat
maar weinig vezels, dus niet veel plantaardig voedsel.
Mensen zijn er niet voor gemaakt om melk
te drinken. Koeienmelk is bedoeld voor de ontwikkeling van een kalf. Wat
doet dit met het menselijk lichaam?
Er gebeuren in feite veel dingen. Ik heb het
altijd vreemd gevonden dat van alle diersoorten op onze planeet er maar
één soort bestaat dat besloten heeft melk te drinken na de zoogperiode.
Natuurlijk is menselijke moedermelk perfect voedsel, maar wij zijn als
soort geneigd na de borstvoeding nog steeds melk te drinken en, om het
nog erger te maken, we drinken melk die van een andere diersoort komt,
heel vreemd. Als je er goed over nadenkt is hier iets heel onnatuurlijks
aan.
Het komt ook nog van een diersoort dat
zoveel groter is…Is dat de reden dat wij zo lang worden?
Wanneer jonge mensen een dieet consumeren met een
hoog gehalte aan zuivelproducten, vlees en andere dierlijke producten
(melkproducten, vlees en eieren vallen binnen dezelfde categorie) in
verhouding tot de hoeveelheid plantaardige producten die worden
geconsumeerd, wordt de groei gestimuleerd. We groeien als kinderen
sneller en sneller. Groeien, hebben we altijd gedacht, is toch erg goed.
Dat is niet zo.
Ik zal u één voorbeeld geven wat betreft vrouwen.
Wanneer een vrouw zo snel als mogelijk groeit, wordt zij vroeg volwassen
en bereikt zij eerder de vruchtbare leeftijd. We hebben dat in China
gezien. We hebben hier aangetoond dat op het Chinese platteland de
vruchtbare leeftijd bereikt wordt bij 17 jaar. Hiertegenover staat het
westen waar de leeftijd ligt op 11 of 12 jaar. Ten tweede, op het
platteland van China bereikt de vrouw het einde van haar vruchtbare
periode, de overgang, 3 of 4 jaar eerder. Dus komt bij vrouwen op het
platteland in China bijvoorbeeld borstkanker veel minder voor, de
vruchtbaarheidsperiode is korter en het percentage oestrogeen in het
bloed is slechts 50 tot 60 procent van wat het bij westerse vrouwen is.
Je vraagt je dus af waarom vrouwen in het westen
eerder beginnen? Dat is omdat we ze heel veel melk en dierlijke
producten geven. Hiermee stimuleren we in werkelijkheid de groei. Dus
belanden zij eerder in die periode van hun leven, de hoeveelheid
oestrogeen is hoger en dit vertaalt zich weer naar een hoger risico op
het krijgen van kanker.
Ik denk dat hetzelfde geldt voor het risico op
prostaatkanker bij mannen. Jongens worden snel lichamelijk volwassen en
lopen vergelijkbare risico’s op latere leeftijd. We hebben dus veel
aanwijzingen en nu hebben we nog meer rechtstreeks bewijs dat
borstkanker, prostaatkanker en een aantal andere soorten kanker hiermee
te maken hebben mits we er op de juiste manier naar kijken.
Nadat de moeder stopt met het geven van
borstvoeding, blijven moeders hun baby’s melk geven, is dat goed?
Neen, terwijl vrouwen aangespoord dienen te worden
hun baby borstvoeding te geven -dit is de beste voeding gedurende deze
tijd- dienen kinderen na deze periode (ongeveer 1 jaar tot 1,5 jaar? Ik
weet het niet precies want ik ben geen arts) geleidelijk aan andere
voeding te krijgen.
Wij zijn opgevoed met het idee dat onze
botten aangesterkt dienen te worden, wat vindt u hiervan?
Alhoewel de inname van een hoger calcium niveau,
zoals we binnenkrijgen via zuivelproducten vaak geassocieerd wordt met
een hogere botdichtheid en een hogere botdichtheid wordt weer
geassocieerd met een verlaagd risico op osteoporose, klopt dat niet.
Maar daarom zijn we wel gaan geloven dat het meten van de botdichtheid
een belangrijke indicatie is of we aanleg hebben voor osteoporose.
Momenteel is deze meting bijna een routine geworden, vooral bij vrouwen
in de overgang. En, een hogere botdichtheid geeft in vele gevallen
inderdaad een goede prognose aan. Maar dit is niet het volledige
verhaal. Er steekt nog meer achter dit verhaal. Als we het hebben over
dat zuivel sterkere botten creëert, hebben we het over een grotere
botdichtheid, meer calcium. Maar het is ook zo dat de zuivel die
geconsumeerd wordt veel proteïnen bevat. En de proteïnen zorgen er aan
de andere kant weer voor dat calcium wordt afgebroken dus wat je aan de
ene kant wint, verlies je weer aan de andere kant. Dus is volgens mij de
botdichtheid niet de enige en zelfs niet de belangrijkste indicatie voor
osteoporose. Hier ligt veel en veel te veel de nadruk op.
Dierlijke proteïnen veroorzaken een
stofwisselingsconditie asidose genaamd waardoor zuren in ons lichaam en
in onze weefsels worden aangemaakt. Alle proteïnen hebben de neiging
steeds een kleine hoeveelheid nieuwe zuren in onze weefsels aan te
maken. Ons lichaam houdt hier niet van en probeert die zuren te
neutraliseren en de beste manier om dat te doen is door het calcium uit
de botten te verwijderen en te neutraliseren. Dan wordt het calcium
grotendeels afgevoerd via de urine en dat is een van de manieren waarop
calcium uit de botten onttrokken wordt wanneer we dierlijk voedsel,
inclusief natuurlijke zuivel, consumeren.
|
|
Dus kort gezegd, wanneer iemand veel
melk drinkt, zitten hier veel proteïnen in die het calcium in de botten
zal doen afnemen?
Inderdaad, maar tegelijkertijd gebeuren er ook
veel andere dingen in ons lichaam wanneer we melk drinken. Ons lichaam
heeft bij vrouwen de neiging het oestrogeenniveau te verhogen, misschien
bij mannen de mannelijke hormonen. Deze verhoogde hormoonniveaus zijn
niet goed voor ons en kunnen, zoals ik al zei, borstkanker en mogelijk
prostaatkanker veroorzaken. Ook verhoogt dit het risico op osteoporose
doordat die hoge niveaus waaraan we gewend zijn plotseling bij de
overgang naar beneden gaan. Ons lichaam is niet gewend aan dergelijke
veranderingen.
Is in andere landen het risico op botfracturen
lager?
Wij weten uit vele onderzoeken dat bijvoorbeeld de
hogere inname van dierlijke proteïnen de kans op botfracturen vergroot.
Wij weten ook dat hoe hoger de inname van calcium hoe hoger het risico
op botfracturen. En, in vele landen krijgen wij onze extra calcium en
dierlijke proteïnen via de natuurlijke weg binnen door de consumptie van
zuivelproducten. Dus hoe hoger de consumptie van zuivelproducten in de
verschillende landen, hoe hoger het risico op osteoporose en botbreuken.
Hier hebben we veel gegevens over die, volgens mij, bijna niet betwist
worden. Alle andere informatie waarover de wetenschap nu en dan graag
spreekt is vaak met een beperkte visie, zonder rekening te houden met
het grotere geheel. Maar er zijn nog steeds mensen die verkondigen dat
men door zuivel sterke botten krijgt of osteoporose vermindert. Er is
hier eenvoudigweg geen bewijs voor, alleen als je er met een zeer
beperkte visie naar kijkt en dat is niet dé goede manier om de gegevens
te interpreteren. Wanneer je het in een groter verband bekijkt dan is
het zo dat, hoe hoger de inname van zuivel hoe groter de kans op
osteoporose.
Kunt u vergelijkingen maken met andere
landen?
Ja, wanneer ik het heb over ‘hoe hoger het niveau’
dan heb ik het over de vergelijking tussen verschillende landen. Dat
gaat van landen waar geen zuivel geconsumeerd wordt tot landen waar veel
zuivel geconsumeerd wordt. In die landen waar de minste zuivel wordt
geconsumeerd, komen de minste botfracturen voor.
Dus is osteoporose een westerse ziekte?
Ja inderdaad. Ik moet hierbij wel benadrukken dat
er ook andere factoren een rol spelen bij osteoporose zoals bijvoorbeeld
een hoge inname van zout, mogelijk ook te weinig blootstelling aan zon
en het wordt zeker beïnvloed door fysieke inspanning en fysieke
belastingsoefeningen zoals we dat tegenwoordig noemen. Osteoporose kan
niet geheel opgehangen worden aan zuivelproducten, maar het effect van
zuivel op osteoporose is dat dit het risico altijd verhoogt.
U heeft een onderzoek in China gedaan,
hier in het westen is de kans op hart- en vaatziekten ziekten17 keer
hoger, kunt u daarover verder iets vertellen?
Wij weten van hartziekten dat de relatie tot
voeding redelijk vergelijkbaar is met de relatie tussen voeding en
kanker. Men kan zeggen dat hart- en vaatziekten eigenlijk een westerse
ziekte is. Als we kijken naar landen die weinig dierlijk voedsel
consumeren of veel minder dan hier, komen hart- en vaatziekten ook
minder voor. Ook hebben ze veel lagere cholesterolwaarden, waarden die
een goede indicatie geven van het risico op hart- en vaatziekten. Dat is
niet helemaal correct, maar wel een goede aanname. Bijvoorbeeld in China
waren de gemiddelde cholesterolwaarden veel lager dan in het westen,
zelfs verbazingwekkend laag. En ze bleken hoger te zijn in die regio’s
waar meer dierlijk voedsel geconsumeerd wordt. En wanneer
cholesterolwaarden hoger worden, steken hart- en vaatziekten de kop op.
Ik bedoel dat hart- en vaatziekten bijna niet voorkomen in bepaalde
delen van China, zoals u al zegt gemiddeld soms 17 keer minder, maar in
sommige gebieden zelfs helemaal niet. En we weten ook van Westerse
onderzoeken dat wanneer de cholesterolwaarde onder de 150 milligram per
deciliter (mmol/l3.87) komt dat hart- en vaatziekten zelden voorkomen en
één manier om die waarden naar beneden te brengen is door het eten van
plantaardige voeding.
In Afrika worden weinig zuivelproducten
gegeten maar men rookt veel. Hoe zit dat?
Roken vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Cijfers laten zien
dat er meer mensen sterven als gevolg van hart- en vaatziekten als
gevolg van roken dan van longkanker. Dit is ook onderzocht. Wanneer je
rokers die verschillende hoeveelheden groenten eten vergelijkt, zijn de
rokers die de minste kans lopen op het krijgen van longkanker de rokers
die de meeste groenten eten. Het is heel interessant: het effect van een
dieet. Het effect van onze voeding is namelijk erg krachtig en kan in
vele gevallen de gelopen risico’s, zelfs van zoiets slechts als
sigaretten, verminderen.
Wordt het risico op hart- en vaatziekten
verlaagd door het drinken van melk met een laag vetgehalte?
Dat is een goede vraag. Afgeroomde, magere melk
bevat natuurlijk geen of heel weinig vet. Het bevat veel proteïnen en
zelfs een hogere concentratie proteïnen als percentage calorieën. We
hebben altijd gedacht dat magere melk goed was omdat we dan geen vet
consumeren. Maar in werkelijkheid bevat magere melk nog steeds dezelfde
proteïnen en, concluderend uit de informatie die ik ken, zijn het eerder
de dierlijke proteïnen die de cholesterolwaarden bepalen dan het vet.
Dus winnen we niets met het overstappen van het gebruik van volle melk
naar het gebruik van magere melk.
Het zijn de proteïnen in de melk die naar alle
waarschijnlijkheid gerelateerd kunnen worden aan de groei van het aantal
gevallen van kanker. In ons laboratorium, dat gefinancierd wordt door de
‘National Institute of Health’, hebben we in de afgelopen 27 jaar
ontdekt dat caseïne, de primaire proteïne in koeienmelk, bij proefdieren
het risico op bepaalde soorten kanker dramatisch verhoogt. Het
stimuleert de groei van kanker. En uit alles dat ik weet moet ik zeggen
dat caseïne, tenminste in onze proeven, de meest relevante en meest
prominente factor was bij het oplopen van het aantal gevallen van
kanker. Ook bij mensen hebben wij nu bewijzen gevonden dat dit
waarschijnlijk klopt. Maar het punt dat ik wil maken, en dat is erg
belangrijk, dat, alhoewel we specifiek met caseïne werken en we deze
effecten waarnemen (en dit geldt niet voor proteïnen uit planten) we ook
denken dat het een universeel effect is van dierlijke proteïnen in het
algemeen. Dus, dierlijke proteïnen zijn carcinogeen en bevorderen kanker
en doen dit op vele manieren. Één manier waarop dit gebeurt is door de
productie van bepaalde groeihormonen te stimuleren, een ervan heet IGF1
(Insulin like growth factor 1) de insulineachtige groeifactor 1. Dit
hebben we in onze proeven ook kunnen meten. Dus caseïne veroorzaakt de
toename van deze groeihormonen en dat stimuleert de groei van kanker.
Een beetje erg simpel gesteld: maar het hormoon
gaat naar de cel en creëert binnen de cel een soort nieuwe set van
factoren om de groei te stimuleren. En dat gebeurt op een nogal complexe
wijze maar het belangrijke, zelfs het meest belangrijke, hiervan is dat
het gebeurt, dus de IGF1 stimuleert celdeling oftewel de
vermenigvuldiging van de cel.
|
|
Welk soort kanker kan hier het gevolg
van zijn?
Het is zo dat deze bewijzen uit onderzoek bij
mensen nu pas geleverd worden, dus dat hogere waarden IGF samenhangen
met bijvoorbeeld prostaatkanker en, bij sommige onderzoeken, met
borstkanker. En, aangezien alle kankersoorten verband houden met een
versnelde celdeling oftewel celgroei, hebben alle kankersoorten deze
eigenschap. Concluderend, het groeihormoon die de celgroei stimuleert
zal hetzelfde effect hebben op verschillende kankersoorten. Het feit dat
we nog geen empirische gegevens hebben voor al deze kankersoorten
betekent niet dat het niet bestaat. Alleen al op basis van de
fundamentele biologie denk ik te kunnen stellen dat wij dit uiteindelijk
in verschillende mate zullen kunnen concluderen voor iedere soort
kanker.
In landen waar melk gedronken wordt komt kanker
meer voor. Kunt u dat met cijfers aantonen?
Ja, bijvoorbeeld bij borstkanker. Natuurlijk komt
borstkanker in verschillende landen in verschillende mate voor. Er zijn
landen waar borstkanker bijna niet voorkomt zoals op het platteland van
China en in andere landen komt het weer veel voor zoals, zoals u weet,
in Europa. Zoals ook in Nederland, dat, geloof ik, vlak boven aan de
lijst staat. We zien dus grote verschillen tussen het ene en het andere
land en deze verschillen kunnen verklaard worden door de consumptie van
dierlijke producten, waarvan de belangrijkste in veel landen
zuivelproducten zijn. Overigens is er in principe geen substantieel
verschil tussen zuivel en andere dierlijke producten. Zuivel is
misschien in sommige situaties zelfs belangrijker. Maar we hebben echt
goede onderzoeksgegevens die aantonen dat naarmate de inname van
dierlijk voedsel of andere indicatoren van dierlijke voeding en dus ook
de consumptie van zuivel hoger is, hoe meer kanker voorkomt. Hier hebben
we heel veel informatie over.
Critici zeggen dat melk goed is voor
colorectale kanker?
Hier zijn enkele bewijzen voor wanneer je er op
een heel eenzijdige manier naar kijkt. Hiermee bedoel ik dat men heeft
gekeken naar de inname van calcium, misschien van zuivel, en het
vermogen hiervan om in een vroeg stadium van colorectale kanker
symptomen te voorkomen. We hebben hier enige informatie over waar bij
mensen die meer calcium innemen, deze poliepen gereduceerd worden. Dat
is natuurlijk goed.
Maar gaat dit over calcium uit groenten of..?
Bij de experimentele onderzoeken worden
voornamelijk calciumvoedingssupplementen gebruikt. In deze situatie
lijkt het erop dat hierdoor de poliepen wordt gereduceerd. En, dat
klinkt goed. Het was daarom een redelijke aanname om te veronderstellen
dat voeding met een hoger calciumgehalte in verband gebracht zou kunnen
worden met het minder voorkomen van colorectale kanker. En, ik geloof
ook dat er een aantal studies is geweest waarin gesuggereerd wordt dat
verhoogde inname van zuivelproducten in verband kan worden gebracht met
het minder voorkomen van colorectale kanker. Maar wanneer we naar het
grotere geheel kijken over vele bevolkingsgroepen, van groepen die geen
zuivelproducten eten tot groepen die veel zuivel consumeren is de
conclusie hoe hoger de consumptie van zuivel hoe hoger de colorectale
kanker statistiek. Dus wat voor informatie we ook hebben ontleend uit
deze beperkte onderzoeken wat betreft in de eerste plaats calcium of
zelfs koeienmelk, dit waren zeer beperkte studies en het is evident dat
deze onjuist zijn want binnen het groter geheel is de uitkomst heel
anders.
Dus, wat is uw advies ten aanzien van
het drinken of eten van zuivel?
Ik zou zeggen consumeer geen
zuivelproducten. Ik weet dat het hard klinkt en het is hard voor mijn
vrienden die nog in de zuivelindustrie werken en daar ben ik mij bewust
van, maar ik voel toch meer mee met de mensen die getroffen worden. Er
zijn twee groepen, aan de ene kant zitten de zuivelproducenten, hele
fijne mensen. Ik kom uit die omgeving. Maar de andere kant staat een
veel grotere groep van mensen die door de consumptie van deze producten
negatief beïnvloed zijn. Alhoewel het niet zo leuk is voor de
producenten om dit verhaal te horen, is het zo dat het toch over een
veel grotere groep gaat inclusief zijzelf en natuurlijk hun gezondheid.
Ik neem geen beslissingen gebaseerd op voorkeuren voor de een of de
ander, ik neem beslissingen gebaseerd op wat ik zie en op bewijzen. Dit
gezegd hebbende moeten we erover nadenken welk gevolgen dit heeft voor
de zuivelindustrie maar op de mensen die de gevolgen van het gebruik van
zuivelproducten ondervinden kan het een heel positief effect hebben.
Drinkt u melk?
Nee, dat heb ik lang niet gedaan.
Drinkt u yoghurt?
Nee……….
www.trosradar.nl |
|
|
Top |
|
Home |
|
|
|
|
|